Từ ngày 18-20/8/2026, đoàn công tác của Viện Đo lường Việt Nam gồm ông Phạm Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng và ông Bùi Việt Vương, cán bộ Phòng Đo lường Hóa lý – Mẫu chuẩn đã tham dự hội thảo chung về Biến đổi khí hậu và Không khí sạch kết hợp đào tạo về chế tạo khí chuẩn do Nhóm chuyên trách về Biến đổi khí hậu và Không khí sạch thuộc Tổ chức Đo lường châu Á – Thái Bình Dương (APMP/Focus Group on Climate Change and Clean Air – FG CCCA) và Tiểu ban Phân tích khí thuộc Ủy ban Kỹ thuật về Lượng chất của APMP (APMP/TCQM/Gas Analysis Subcommittee – GASC) tổ chức tại Thái Lan. Chương trình quy tụ các chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại diện các Viện Đo lường Quốc gia (NMI), cơ quan quản lý về biến đổi khí hậu, công ty sản xuất khí chuẩn trong khu vực, tập trung trao đổi về những xu hướng mới trong đo lường khí, biến đổi khí hậu, không khí sạch và phát triển chế tạo, chứng nhận khí chuẩn.

Trao đổi về xu hướng mới trong đo lường khí và biến đổi khí hậu

Tại hội thảo chung giữa APMP/FG CCCA và APMP/TCQM/GASC, các đại biểu đã trao đổi về công tác quản lý khí nhà kính và tín dụng carbon, chương trình đo lường phát thải carbon, các chương trình hợp tác khu vực, các sáng kiến của APMP. Hội thảo cũng cập nhật kết quả phát triển khí chuẩn cho hoạt động giám sát chất lượng không khí của Thái Lan, phát triển hệ thống chuẩn bụi PM2.5 của Viện Đo lường Quốc gia Thái Lan (NIMT), công nghệ đo lường khí dung sinh học và phương pháp chuẩn đầu trong phân tích khí đồng vị của Viện nghiên cứu Chuẩn và Khoa học Hàn Quốc (KRISS). Ngoài ra, đại diện Viện Nghiên cứu môi trường Nhật Bản (CERI) trình bày nghiên cứu phát triển khí chuẩn NH₃ trong N₂; chuyên gia từ Viện Đo lường quốc gia Đức (PTB) giới thiệu phương pháp đo lường mới đối với oxit nitơ (WNOF). Các hoạt động của APMP/FG CCCA cũng được cập nhật tại chương trình.

Các nội dung trao đổi cho thấy lĩnh vực đo lường khí đang chuyển mạnh theo hướng thông minh và số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn nhằm tự động hóa, nâng cao độ chính xác và quản lý dữ liệu theo thời gian thực. Đo lường môi trường, đo lường carbon và hoạt động đo lường, báo cáo, thẩm định (MRV) phát thải khí nhà kính như carbon dioxide (CO₂) và methane (CH₄) ngày càng được chú trọng. Các cảm biến tiên tiến, cảm biến lượng tử và chuẩn đo lường có độ chính xác cao được xác định là những hướng phát triển quan trọng.

Các thành viên APMP/TCQM/GASC đã báo cáo và thảo luận về các chương trình so sánh quốc tế, gồm: APMP.QM-K90: xác định HCHO trong N₂; APMP.QM-S18: xác định SO₂ trong N₂; APMP.QM-K3.2019: xác định CO, CO₂, O₂ và C₃H₈ trong N₂; APMP.QM-S20: xác định CH₄ và C₃H₈ trong N₂. Tiến sĩ Jinsang Jung, Viện nghiên cứu Chuẩn và Khoa học Hàn Quốc (KRISS), đề xuất một chương trình so sánh mới về xác định nồng độ số lượng hạt có kích thước micromet.

Trong khuôn khổ hội thảo, đoàn công tác đã tham quan Công ty sản xuất khí Linde Thailand, tìm hiểu lịch sử, quy mô phát triển, quy trình sản xuất khí chuẩn và hoạt động đánh giá sản phẩm tại phòng chế tạo và phòng phân tích khí. Qua đó, cán bộ VMI có thêm kinh nghiệm về tổ chức hệ thống, quy trình kỹ thuật và kiểm soát chất lượng trong sản xuất khí chuẩn.

Đào tạo về chế tạo, phân tích và đánh giá khí chuẩn

Khóa đào tạo được tổ chức tại Phòng đo lường Khí thuộc Viện Đo lường Quốc gia Thái Lan (NIMT) với sự hướng dẫn của các chuyên gia đến từ các Viện Đo lường Quốc gia của Trung Quốc, Hàn Quốc và Thái Lan. Nội dung đào tạo gồm hệ thống chế tạo và phân tích khí; phân tích thành phần, lưu lượng và độ tinh khiết của khí chuẩn; chế tạo khí chuẩn bằng phương pháp trọng lượng; đánh giá độ ổn định và quản lý khí chuẩn. Các học viên đã trực tiếp tham gia thực hành chế tạo khí chuẩn, phân tích và đánh giá bình khí chuẩn sau khi chế tạo, đồng thời trao đổi, giải đáp các vấn đề kỹ thuật phát sinh trong quá trình thực hành.

Kết quả và định hướng của VMI

Việc tham gia hội thảo giúp VMI cập nhật xu hướng phát triển của lĩnh vực đo lường khí và tiếp thu kiến thức về không khí xung quanh, khí nhà kính, khí tự nhiên, khí thải và khí chuyên dụng phục vụ lĩnh vực năng lượng và công nghiệp bán dẫn. Đoàn đã có buổi làm việc với Tiến sĩ Fuu Ming Kai, đại diện Viện Đo lường quốc gia Singapore (NMC) và Tiến sĩ Jinsang Jung, đại diện Viện nghiên cứu Chuẩn và Khoa học Hàn Quốc (KRISS) về khả năng tư vấn, hỗ trợ VMI xây dựng hệ thống chuẩn phục vụ chế tạo và chứng nhận khí chuẩn. Đối với Việt Nam, phát triển lĩnh vực đo lường khí có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh hình thành và phát triển thị trường carbon, cũng như mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050. VMI cần từng bước tự chủ trong nghiên cứu, chế tạo và chứng nhận khí chuẩn, trước mắt là các khí chuẩn môi trường như CO, SO₂ và NOₓ nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, đáp ứng nhu cầu của các lĩnh vực môi trường, y tế và công nghiệp, đồng thời hướng tới đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 17034 về yêu cầu chung đối với năng lực của nhà sản xuất mẫu chuẩn và tăng cường liên kết chuẩn quốc tế. Chuyến công tác góp phần nâng cao kiến thức trong chế tạo và chứng nhận khí chuẩn của VMI.

Kinh nghiệm thực tế tại NIMT cho thấy việc xây dựng hệ thống chuẩn cần bảo đảm sự đồng bộ giữa chuẩn đo lường, thiết bị phụ trợ, quy trình kỹ thuật và hệ thống quản lý nhằm duy trì độ chính xác, độ ổn định và khả năng truy xuất của kết quả đo. Trên cơ sở kết quả chuyến công tác, VMI hướng tới: 1. Tăng cường hợp tác kỹ thuật với các Viện Đo lường Quốc gia trong khu vực như Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Thái Lan,… về chế tạo, phân tích, chứng nhận và bảo đảm liên kết chuẩn đối với khí chuẩn; 2. Tạo điều kiện để cán bộ kỹ thuật tham gia các chương trình đào tạo, hội thảo và chương trình so sánh quốc tế chuyên sâu về đo lường khí và khí chuẩn; 3. Từng bước đầu tư, xây dựng hệ thống chuẩn và năng lực kỹ thuật về đo lường khí tại VMI, ưu tiên các lĩnh vực có nhu cầu cao, đáp ứng yêu cầu hiệu chuẩn và bảo đảm liên kết chuẩn trong nước; 4. Nghiên cứu khả năng tổ chức hội nghị, hội thảo hoặc chương trình đào tạo tương tự tại Việt Nam nhằm tăng cường trao đổi chuyên môn và hợp tác trong khu vực.

Nguồn: Phạm Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng Phòng Đo lường Hóa lý – Mẫu chuẩn.